ବତୀଘର

ପୂର୍ବ ଉପକୂଳର ପ୍ରଥମ ବତୀଘର ଜିଲ୍ଲା ପର୍ଯ୍ୟଟନ ମାନଚିତ୍ର ରେ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ସ୍ଥାନ ବିମଣ୍ଡନ କରିଛି । ପାରାଦ୍ଵୀପ ବନ୍ଦର ନିର୍ମାଣର ଯଥେଷ୍ଟ ପୂର୍ବରୁ ବଙ୍ଗୋପସାଗର ରେ ପଣ୍ୟ ବାହି ଜାହାଜ ଗୁଡିକର କାରବାର ନିମନ୍ତେ ସାହାରା ସାଜିଥିବା ଏହି ବତୀଘର ଏବେ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆକର୍ଷଣ ର କେନ୍ଦ୍ର ବିନ୍ଦୁ ପାଲଟିଛି।

ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନ କାଳରେ ମହାନଦୀ ର ଉତ୍ତର ପାର୍ଶ୍ଵରେ ଥିବା ଫଲ୍ସ ପଏଣ୍ଟ ଠାରେ ଜାହାଜ ଗୁଡିକ ଲଙ୍ଗର ପକାଉ ଥିଲେ । ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ପଥ ଭ୍ରଷ୍ଟ ହେବାର ଆଶଙ୍କା କୁ ଦୂରୀଭୂତ କରିବା ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ୧୮୩୬ ରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଏହି ବତୀଘର କାର୍ଯ୍ୟ ପୂର୍ଣାଙ୍ଗ ହେବ ପାଇଁ ବର୍ଷେ ଲାଗିଥିଲା। ନିର୍ମାଣ ହେବପରେ ପରବର୍ତ୍ତୀ କାଳରେ ଉକ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟ ବତୀଘର ନାମରେ ପରିଚୟ ପାଇଥିଲା।

ବତୀଘର ର ଉଛତା ୧୨୫ ଫୁଟ ।

<କେନ୍ଦ୍ରାପଡା ଜିଲ୍ଲା ସଦର ମହକୁମାର ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଯାଇଥିବା ଦୈତାରୀ-ପାରାଦ୍ଵୀପ ଜାତୀୟ ରାଜପଥ ନମ୍ବର – ୫ (କ) ଦେଇ ସିଧା ପୂର୍ବାଭିମୁଖୀ ହୋଇ ମାର୍ଶାଘାଇ-ମହାକାଳପଡା କେନାଲ କ୍ରସିଂ ପୋଲ ତଳେ ଯାଇଥିବା ମାର୍ଶାଘାଇ-ମହାକାଳପଡା-ଜମ୍ବୁ ରାସ୍ତାରେ ପୁନଶ୍ଚ ସିଧା ଭାବେ ଗତି କରି ଛପାଲିଠାରୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଭାଙ୍ଗିଯାଇ ରାମଚଣ୍ଡୀ ଓ ରାମନଗର ବଜାର ପରେ ଖରନାସି ଚିରସ୍ରୋତା ନଦୀ ପାର ହେଲା ପରେ ପ୍ରାୟ ୭ କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଥିବା ପ୍ରାଚୀନ ବତୀଘର ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୋଇଥାଏ । ୧୮୧ ବର୍ଷ ତଳେ ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିବା ଏହି ବତୀଘର ଆଜି ମଧ୍ୟ ସୂଚାରୁ ରୂପେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଅଛି । ବତୀଘର ଇଲାକାଟି କୁଜଙ୍ଗ ରାଜ୍ୟର କଉଡିଆ ଦ୍ଵୀପ ଭାବରେ ପୂର୍ବରୁ ଜଣାଥିଲା । ଏ ଅଞ୍ଚଳରେ ଥିବା ନିଘଞ୍ଚ ଅରଣ୍ୟରେ ପଶୁପକ୍ଷୀ ଶିକାର କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ କୁଜଙ୍ଗ ନରେଶ ସାଂପ୍ରତିକ ବତୀଘର ସ୍ଥାନରେ ଏକ “ପାରିଧି ଘର” ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ । ବତୀଘର ଅଞ୍ଚଳ ହେଉଛି ବ୍ୟାସାର୍ଦ୍ଧ ହେଉଛି ୧୦ କିଲୋମିଟର । ଏହା ମହାନଦୀର ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ୨୦° ୨୦’ ଉତ୍ତର ଅକ୍ଷାଂଶ ଓ ୮୬° ୪୭’ ପୂର୍ବ ଦ୍ରାଘିମାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ପୂର୍ବେ ଏହି ଦ୍ଵୀପର ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ସନ୍ତସନ୍ତିଆ, ଖାଲୁଆ, ଜୁଆରିଆ ବିସ୍ତିର୍ଣ୍ଣ ବାଲି ଅଞ୍ଚଳ, ପଶ୍ଚିମରେ ରାମନଗର, ଉତ୍ତରରେ ଖରନାସି ଓ ଦକ୍ଷିଣରେ ମହାନଦୀ ଏବଂ ସମୁଦ୍ରର ଉତ୍ତାଳ ଲହରୀ । ଏଠାକାର ସାଂପ୍ରତିକ ବାସିନ୍ଦା ହେଲେ ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲାରୁ ଆସିଥିବା ବୈଷ୍ଣବ ସଂପ୍ରଦାୟ ଓ ପୂର୍ବ ପାକିସ୍ତାନୀ ଶରଣାର୍ଥୀ ।

୧୮୨୬ ମସିହାରେ ତତ୍କାଳୀନ ପୌଡ ଦ୍ଵୀପ ବା ସାଂପ୍ରତିକ ହୁକିଟୋଲାରେ କ୍ୟାପଟେନ୍ ଷ୍ଟିଫେନ୍ସଙ୍କ ଦାୟିତ୍ଵରେ ନିର୍ମିତ ଓ ୧୮୨୬ ମସିହା ମଇ ୨୪ ତାରିଖରେ ପ୍ରଥମ ଆଲୋକ ପ୍ରଦାନ କରିଥିବା ପ୍ରଥମ ବତୀଘର ୧୮୩୫ ମସିହା କୁଜଙ୍ଗ ମହାବାତ୍ୟାରେ ନଷ୍ଟ ହେଲା ପରେ ୧୮୩୬ ମସିହା ଡିସେମ୍ବର ମାସ ୬ ତାରିଖରେ ଇଂରେଜ ସରକାର ପୁନଶ୍ଚ କଉଡିଆ ଦ୍ୱିପ ବା ବର୍ତ୍ତମାନର ବତୀଘର ଇଲାକାରେ ନୂତନ ବତୀଘର ନିର୍ମାଣ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ୧୮୩୭ ମସିହା ଅକ୍ଟୋବର ୧୬ ତାରିଖରେ ଏଥିରେ ପ୍ରଥମ ଆଲୋକ ଜଳିଥିଲା । ଏହି ବତୀଘରର ନିର୍ମାଣ କର୍ତ୍ତା ଥିଲେ ମିଃ ଏଚ. ରାଇଟ୍ । ୧୮୫୫ ମସିହା XXII ଆକ୍ଟ ବଳରେ ଏହାର ସମ୍ମୁଖରେ ଏକ ବନ୍ଦର ସ୍ଥାପନା କରାଯିବାର ପ୍ରସ୍ତାବ ସରକାର ଅନୁମୋଦନ କରିଥିଲେ । ବତୀଘର ସମୁଦ୍ର ପତନ ଠାରୁ ୬୦ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚ ଏକ ବାଲୁକା ସ୍ତୂପ ଉପରେ ନିର୍ମିତ । ଭୂମିଠାରୁ ଶୀର୍ଷ ଭାଗର ମୋଟ ଉଚ୍ଚତା ୧୨୫ ଫୁଟ, ମୂଳ କାନ୍ଥର ମୋଟେଇ ୧୦ ଫୁଟ, ଭୂମି ସଂଲଗ୍ନ କୋଠରୀର ବ୍ୟାସାର୍ଦ୍ଧ ୫ ଫୁଟ । ଏହା ୬ ତାଲା ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ଏକ ଗମ୍ବୁଜାକାର ସୌଧ ଅଟେ । ପ୍ରତି ତାଲାର ଶୀର୍ଷରେ ବିଶ୍ରାମ ନେବା ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ଗୋଟିଏ ବଡ ଝରକା ଅଛି । ପ୍ରଥମେ ଏହା ଉପରକୁ ଯିବା ପାଇଁ ଲୁହା ସିଡି ଥିଲା । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଏଥିରେ ୫ ତାଲା ଯାଏ ୧୩୮ ଗୋଟି ସିମେଣ୍ଟ ପାହାଚ ନିର୍ମିତ ହୋଇଅଛି । ଏହି ସିଡି ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ଗତିରେ ପାଞ୍ଚ ତାଲାକୁ ଗଲାପରେ ପଞ୍ଚମ ତାଲାରୁ ୧୬ ଫଳି ବିଶିଷ୍ଟ ଲୁହା ସିଡି ଦେଇ ଶୀର୍ଷ ଭାଗରେ ପହଞ୍ଚିବାକୁ ହୁଏ ।ତେବେ ଏଥିରେ ଥରକେ ଜଣେମାତ୍ର ହିଁ ଯାଇପାରିବ । ସର୍ବୋଚ୍ଚ କୋଠରୀର ବ୍ୟାସ ୩ ମିଟର । ଜଳୁଥିବା ବତୀର ତଳ ପତନ ଠାରୁ ୧୨ ଫୁଟ ଉଚ୍ଛରେ ୧୬ ଗୋଟି ବୁଲେଟ୍ ପ୍ରୁଫ୍ କାଚ ଲଗାହୋଇଛି । ଏହି କାଚ ଦରଜାର ବାହାର ପଟରେ ୧୮୫୭ ମସିହା ଲେଖା ହୋଇଛି ।ତେଣୁ ଆଜିଯାଏ ସେହି କାଚ ପୂର୍ବବତ୍ ଅକ୍ଷତ ରହିଅଛି । ଏହି ଗୋଲାକାର କକ୍ଷର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ରହିଛି ୩ ଫୁଟ ବ୍ୟାସ ବିଶିଷ୍ଠ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ଚକ୍ରୀ ଓ ଏହାର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ରହିଛି ଏକ ସ୍ଥିର ଇଲେକଟ୍ରିକ ବଲ୍ବ । ଏହି ବଲ୍ବଟିର କ୍ଷମତା ହେଲା ୪୪୦ ଭୋଲ୍ଟ ର ୨୩୦ ୱାଟ ମାତ୍ର । ବଲ୍ବଟି ଜଳିଲା ବେଳେ ବଲ୍ବ ସ୍ଥିର ଥାଏ ଓ ଚତୁପାର୍ଶ୍ଵରେ ଥିବା ପ୍ରିଜିମ୍ ହିଁ ଘୁରେ । ପ୍ୟାରିସ ରେ ନିର୍ମିତ ଏହି କାଚରେ ମାତ୍ର ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ଵ ଦେଇ ଆଲୋକ ବାହାରକୁ ବିଚ୍ଛୁରିତ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ଲାଇଟ ସମୁଦ୍ରଗର୍ଭକୁ ପ୍ରାୟ ୬୦ କିଲୋମିଟର ଦୂରକୁ ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚର ହୋଇଥାଏ । ଏହି କୋଠରୀର ବାହାର ବାରଣ୍ଡାଟି ୩ ଫୁଟ ଚୌଡା ଓ ୪ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚ । ଏଥିରେ ଜଣେ ଲୋକ ବାହାର ଦୃଶ୍ୟ ଉପଭୋଗ କରିପାରିବ । ୧୮୮୪ ମସିହା ୧୦ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ରେ ଏହାର ଚତୁପାର୍ଶ୍ଵରେ ଏହି ବୁଲେଟ୍ ପ୍ରୁଫ୍ କାଚ ଲଗାଯାଇଥିଲା ।

ପ୍ରଥମେ ଏଥିରେ ସ୍ଥିର ଆଲୋକ ଜଳୁଥିଲା । ୧୯୦୩ ମସିହାରେ ଏଥିରେ ଗ୍ୟାସ ଲାଇଟ ଲଗାଯାଇ ଏକ ଘୂର୍ଣ୍ଣନଶୀଳ ନୂଆ ପ୍ରିଜିମ୍ ଲଗାଯାଇଥିଲା । ସେତେବେଳେ କଲିକତା ପୋର୍ଟ ର କମିଶନର ଥିଲେ ମାନ୍ୟବର ମିଃ ଲି. ଏଫ. ବୁକଲ୍ୟାଣ୍ଡ, ଆଇ.ସି.ଏସ. । ବତୀଘରର ସମୁଦାୟ ଜମିର ପରିମାଣ ହେଉଛି ୨୬.୫ ଏକର । ଏହା ନିକଟରେ ଥିବା ଜଙ୍ଗଲକୁ ୧୯୫୬ ମସିହା ୬ ମାର୍ଚ୍ଚରେ ରାଜସ୍ୱ ବିଭାଗ ନୋଟିସ ନମ୍ବର ୧୬୩୦/XEA ବଳରେ ୨୫୬୦ ଏକର ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ଫରେଷ୍ଟ ଭାବେ ଘୋଷଣା କରାଯାଇଅଛି । କଟକ ବାରବାଟୀ ଦୁର୍ଗର ଗଡଖାଇ ପ୍ରସ୍ତରରେ ନିର୍ମିତ ଏହି ସୁଉଚ୍ଚ ବତୀଘର ସମ୍ପ୍ରତି ଏହା ବତୀଘର ବିଭାଗ ଓ କଲିକତା ବନ୍ଦର ତଥା ଜାହାଜ ଚଳାଚଳ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ, ଦୀପଭବନ ମାର୍ଫତରେ ରହିଅଛି ।

ପ୍ରତ୍ଯେହ ପୂର୍ବାହ୍ନ ୭ ରୁ ୧୦ ଟା ଏବଂ ଅପରାହ୍ନ ୪ଟା ରୁ  ସନ୍ଧ୍ଯା ଯାଏ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ମାନଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ବତୀଘର ଉନ୍ ମୁକ୍ତ ରହୁଛି ।

ପାରାଦ୍ଵୀପ ଠାରୁ ଜଳପଥରେ ଦୂରତା : ୧୦ କିଲୋମିଟର